De aandacht voor een sterke sociale basis groeit. Gemeenten, professionals en partners zoeken naar manieren om buurten veerkrachtiger te maken, problemen eerder te signaleren en ondersteuning dichter bij mensen te organiseren. Steeds duidelijker wordt: duurzame oplossingen ontstaan niet alleen door individuele hulp, maar door hoe mensen samenleven in wijken en dorpen.
Een belangrijk onderdeel daarvan is opbouwwerk, ook wel samenlevingsopbouw genoemd. Maar wat is opbouwwerk precies? En waarom is het zo essentieel voor wijkgericht werken, preventie en het versterken van gemeenschappen?
Visie die richting geeft
In een visiedocument van onder andere Movisie, SWN en BPSW wordt het belang van samenlevingsopbouw helder uiteengezet. Hoewel het document al eerder is verschenen, zijn de inzichten onverminderd actueel. Juist nu de druk op zorg en ondersteuning toeneemt, biedt het document taal en richting voor de beweging naar minder zorg en meer samenleving.
Het visiedocument benadrukt dat samenlevingsopbouw draait om het versterken van collectieve kracht in buurten. Zoals de auteurs stellen:
“Samenlevingsopbouw richt zich op het versterken van gemeenschappen, zodat mensen samen vorm kunnen geven aan hun leefomgeving.”
Volgens het document vraagt dit om langdurige betrokkenheid en vertrouwen in de wijk, en om professionals die kunnen schakelen tussen bewoners, initiatieven en beleid.
Het visiedocument laat zien hoe opbouwwerk bijdraagt aan:- het versterken van sociale netwerken en gemeenschapskracht
- preventie en vroegsignalering
- zeggenschap en betrokkenheid van inwoners
- het verbinden van bewoners, professionals en beleid
- langdurige aanwezigheid en vertrouwen in de wijk
Aansluiting bij de praktijk van Lentl
Voor Lentl raakt deze visie direct aan hoe wij, samen met de aangesloten organisaties, werken aan een sterke sociale basis. In buurten en gemeenten zien we dat duurzame verandering ontstaat wanneer professionals ruimte maken voor ontmoeting, collectieve kracht en samenwerking in de wijk.
Het visiedocument onderstreept daarbij het vakmanschap dat dit vraagt. Opbouwwerk is geen losse interventie, maar een manier van werken die vraagt om reflectie, samenwerking en leren. Zoals in het document wordt beschreven:
“Samenlevingsopbouw vraagt om professionals die dichtbij bewoners staan en tegelijk verbinding maken met beleid en systemen.”
Die spanning en die verbinding herkennen we in de dagelijkse praktijk van Lentl. Opbouwwerk betekent aanwezig zijn, luisteren, verbinden en samen leren met bewoners, partners en gemeenten. Het visiedocument helpt om deze manier van werken te duiden en onder woorden te brengen voor iedereen die betrokken is bij de verdere ontwikkeling van het sociaal domein.
Verder lezen
Het visiedocument Zet het belang van samenlevingsopbouw op de kaart biedt verdieping en inspiratie voor professionals, beleidsmakers en partners die werken aan wijkgericht werken, preventie en het versterken van gemeenschappen. Lees hier het volledige visiedocument.