Dinsdagavond 23 juni ging in het Royal Theater in Roermond de minidocumentaire Sterke Buurtverbinders: Donderberg en Hoogvonderen in première. Bijna 200 mensen zagen de wijk door de ogen van filmmaker Mark Routs. Het project Sterke Buurtverbinders, dat drie jaar lang door het Oranje Fonds werd ondersteund, is uitgevoerd door Vijf (verbonden met Lentl) en laat zien hoe bewoners en professionals samenwerken om de kracht en verbondenheid in de wijken te versterken.
De Donderberg in Roermond wordt vaak besproken aan de hand van cijfers en maatschappelijke uitdagingen. Deze documentaire laat iets anders zien: de verhalen van bewoners uit zowel de Donderberg als Hoogvonderen en de verbondenheid in de wijken.
In de documentaire staat verbinding centraal. Mensen groeien, sociale netwerken groeien mee en bewoners vinden elkaar dankzij de inzet van professionals. De boodschap is duidelijk: Geef aandacht aan je medemens, mensen hebben aandacht nodig. De film is daarbij niet alleen een terugblik op het project, maar vooral een aanleiding voor gesprekken in en tussen wijken over wat bewonerskracht betekent in de praktijk. Haal de inwoners achter de voordeur vandaan en ga het gesprek aan. “Ik heb laten zien wat er al is in de Donderberg en Hoogvonderen. Je hoeft het niet groter te maken dan het is. Als je naar de essentie kijkt, is dat al heel groot”, zegt filmmaker Mark Routs. In de komende periode wordt de film daarom ook gebruikt als startpunt voor dialoog en verdiepende gesprekken met bewoners en partners.
De zes buurtverbinders uit de wijken waren ook aanwezig in de voormalige bioscoop. Toen na afloop werd gevraagd wat het project hen had gebracht, kwamen antwoorden als saamhorigheid, inspiratie en wederzijdse versterking. Een van de buurtverbinders licht dat verder toe. “De documentaire laat zien dat je als buurt niet hoeft af te wachten, maar zelf initiatief kunt nemen en naar mensen toe kunt gaan. Door het gesprek aan te gaan, leer je waar je kunt helpen en wat je voor iemand kunt betekenen. Mensen worden daardoor vrijer en je ontdekt wat er echt speelt in de wijk”, aldus buurtverbinder Marlene.
Bewoners maken het verschil, sociaal werk versterkt
Binnen het programma zelf is veel aandacht besteed aan die onderlinge samenwerking. “De gouden combinatie waardoor het Sterke Buurtverbinders programma heeft gewerkt was het verbinden van de buurtverbinders met elkaar, het betrekken van de wijken Hoogvonderen en Donderberg en het versterken van de buurtverbinders in hun rol” zegt Johan Cortooms, leefcoach bij Vijf.
“We hebben elke keer samen met buurtverbinders gekeken wat er nodig is en daarop de bijeenkomsten gebaseerd. “Dat werkte goed,” vult Anna van Ingen, leefcoach bij Vijf, aan.
Bewoners groeien mee met de wijk
Ook het Oranje Fonds ziet de kracht van deze aanpak. “We zijn dit programma begonnen omdat we geloven in de inwoners zelf en in hun eigenaarschap. Je ziet mensen groeien, zowel individueel als op buurtniveau. Inmiddels zijn er 45 buurtverbinders actief. Bewoners hebben zelf voor verbinding gezorgd, met ondersteuning van de leefcoaches van Vijf.”
Die ontwikkeling wordt ook breder herkend in onderzoek. “Ook op landelijk niveau zien we dit terug”, zegt een onderzoeker van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, verwijzend naar het onderzoeksrapport De kracht van samen. “Het begint vaak klein: iemand die meedoet, andere mensen ontmoet en zich daardoor beter voelt. Van daaruit ontwikkelen mensen zich verder. Sommigen groeien zelfs door tot buurtverbinder. Het organiserend vermogen neemt toe en bewoners ondernemen steeds meer activiteiten in hun wijk. Naarmate de groep groeit, neemt ook het aantal activiteiten toe. Zo ontstaat er meer sociale cohesie in de wijk.”
Samen bereik je meer
Hoe dat er in de praktijk uitziet, vertelt buurtverbinder Helmy. Ze is actief binnen de wijkraad Hoogvonderen en betrokken bij De Woonkamer van de Wijk. Helmy benadrukt het belang van samenwerking met professionals: “Die samenwerking is nodig. Je werkt met veel verschillende soorten mensen en soms is het belangrijk om met professionals te sparren. Zij hebben kennis en ervaring, begeleiden ons en helpen ons verder. Als ik een inwoner een tijdje niet zie, zoek ik die persoon op. Dan ga ik langs. Daarbij kom je soms situaties tegen waarbij het prettig is om te kunnen overleggen met een professional.”
Gemeente herkent de kracht van verbinding
Ook vanuit de gemeente wordt dat herkend. Wethouder Aijiththan Loganathan vertelt hoe de wijk hem persoonlijk heeft gevormd. “Ik woon nog steeds in de Donderberg. En weet je waarom? Precies om wat deze film laat zien. Toen ik twaalf jaar was, gaf een bewoner, die helaas niet meer leeft, mij een belangrijke les mee. Ze zei: ‘Het zou goed zijn als iemand van jullie ooit in het stadhuis terechtkomt. En dan moet je er ook echt voor gaan.’ Ik had geen idee wat ze bedoelde, maar vanaf mijn zeventiende heeft zij mij op dat pad gehouden. Vandaag leef ik haar droom.”
Wethouder Marc Breugelmans ziet hetzelfde in de praktijk: “Ik word hier ontzettend blij van. Van al die initiatieven en van het creëren van verbinding. Het doet me denken aan mijn eigen jeugd. Ik kom uit een groot gezin en als er iets was, kon ik altijd terecht bij een buurvrouw. Er werd op elkaar gelet. Soms had dat ook nadelen, maar mensen zagen naar elkaar om. Dat zijn we deels kwijtgeraakt doordat we meer op onszelf zijn gaan leven. Door al deze initiatieven samen te brengen, komt dat gevoel weer terug. Dit project laat zien hoe levendig een wijk kan zijn. Mensen maken de wijk. Als we die gemeenschapszin kunnen creëren en behouden, bouwen we aan de gemeenschappen van de toekomst.”
Aanpak krijgt vervolg in andere wijken
Binnen Lentl wordt met trots teruggekeken op het project Sterke Buurtverbinders. Vijf, onderdeel van Lentl, heeft een centrale rol gespeeld in de uitvoering van het programma. Truus Gootzen, directeur van Vijf, zegt:
“Ik ben blij dat Sterke Buurtverbinders is opgezet en dat Vijf hieraan heeft kunnen bijdragen. Er gebeurt zoveel in een wijk dat vaak onzichtbaar blijft. Deze documentaire laat dat prachtig zien. We moeten daar meer aandacht voor hebben. Inmiddels wordt gewerkt aan het uitrollen van deze aanpak in andere wijken zoals Maasniel, Kapel in ’t Zand en het centrum van Roermond.”
Het vervolg van het project laat zien hoe de aanpak uit de Donderberg en Hoogvonderen als voorbeeld van bewonerskracht en van-onderop werken kan worden ingezet in andere wijken. Dit werd tijdens de première ook breed gedeeld door bezoekers, die aangaven een nieuwe kijk te hebben gekregen op wat er lokaal al gebeurt en welke impact bewonersinitiatieven kunnen hebben.